Byd rhyfeddol Alun Gaffey (a’i gig, gydag Ani Glass, Redacta)

Uchafbwynt gyrfa gerddorol Mr Alun Gaffey yw ei albwm newydd, i’r rhai sy’n caru alawon pop, ffync, gwrth-ffasgiaeth, seiniau cosmig, peiriannau drymio, enaid, a samplau non sequitur o leisiau pobl wrth iddynt gael profiadau anhygoel.

Byddwch chi wrth eich bodd gyda’r albwm os ydych chi’n ffafrio disgo electronig (megis Wally Badarou a Kerrier District?).

“Wedi bod yn chwilio am baradwys, ond nid yn y llefydd iawn…”

gif-gaff

Mae Alun yn perfformio’n fyw gyda’i fand newydd Ultra-Dope am y tro cyntaf erioed er mwyn lansio’r albwm yn y Lyndon, Grangetown, Cymru, Ewrop, Y Byd, Y Bydysawd nos Sadwrn 30 Ebrill 2016 o 7 o’r gloch ymlaen (amser lleol). Bydd croeso cynnes i bawb.

Bydd Ani Glass, RedactA a throellwyr tiwns Nyth yn chwarae hefyd (datgeliad: fi yw un o’r DJs).

alun-gaffey-poshter-1000

Dyma Alun Gaffey ar Soundcloud. Dyma’r gig fel digwyddiad ar Facebook.

Buddugoliaeth Datblygu yn Ngŵyl CAM 2015

Datblygu

Mae hi’n anodd dychmygu sut allai Datblygu wedi gwella eu perfformiad yng Nghanolfan y Mileniwm fel rhan o Ŵyl CAM 2015. O’n i’n nerfus drostynt am y gig, yn enwedig wrth ystyried y lleoliad anarferol, y bwlch oddeutu 20 mlynedd ers eu gig diwethaf fel grŵp ac yn amlwg, yr holl heriau personol sydd wedi bod yn y cyfamser.

Nid Datblygu yw’r math o grŵp sy’n chwarae hits ac encores. Os ydych chi eisiau gweld y math yna o beth, ewch i weld Bruce Springsteen. Neu Edward H. Mae hen ddigon o bwyslais ar y gorffennol yn y prif ffrwd fel y mae.

Dyma’r rhestr o ganeuon:

1. Llawenydd Diweithdra
2. Y Llun Mawr
3. Mynd
4. Nesaf
5. Nid Chwiwgi Pwdin Gwaed
6. Slebog Bywedeg
7. Gwenu Dan Bysiau 2015

Dyna sut mae grŵp mor arloesol yn parchu eu trosiadau a pharhau i ddilyn eu hegwyddorion sylfaenol. Byddai Cân i Gymry, er enghraifft, wedi cyfeirio at raglenni sydd ddim yn bodoli bellach ac mae gan Dave yr hawl i fyw yn y presennol trwy’i eiriau. Fel mae’n digwydd clywais wrth rhywun bod e am fod yn westai ar Heno rhywbryd. Yn ôl y sôn mae fe’n ffan mawr o’r rhaglen. Annwyl gynhyrchwyr Tinopolis, rydych chi’n gwybod beth sydd eisiau.

Dw i mor falch bod Dave a Pat wedi goroesi ac yn ôl ar y llwyfan, ac yn cael y sylw haeddiannol o’r diwedd – wrth rhai o bobl ta waeth. Wrth gwrs mae angen clodfori Gŵyl CAM am y digwyddiad yn ei gyfanrwydd. Ond doedd bron dim sylw yn y wasg i ddychweliad Datblygu hyd y gwn i. Fel cerddorion mae Datblygu yn cynnig celf, nid adloniant, ai dyna sy’n annymunol i fwy nag un cenhedlaeth o gynhyrchwyr a golygyddion ers yr 80au?

Mae angen sôn am y deunydd newydd. Mae’r albwm Erbyn Hyn yn benigamp – maen nhw wedi diweddaru’r themâu a’r ffyrdd o gynhyrchu curiadau a seiniau. Yn y bôn rydym yn cael Datblygu 2015.

Roedd sain y sioe neithiwr yn benigamp, roedd modd clywed pob un gair. Ar y sgrîn roedd hen fideo o rywbeth sy’n edrych fel Dechrau Canu Dechrau Canmol (sawl person yn y cynulleidfa a welodd mamgu neu dadcu ar y sgrîn?) gydag effaith gweledol o bennau pobl yn toddi – mewn ebargofiannau neu enfysau, mae’n anodd dweud.

Dyna ydy buddugoliaeth – tua 25 munud o berffeithrwydd dros saith cân. Chwaraeodd Datblygu y caneuon roedden NHW eisiau chwarae. Mae’r cliw yn yr enw; maen nhw yn symud ymlaen. Mae’r gorffennol yn rhy boenus ta waeth.

Diolch i Turnstile am y llun.

Gŵyl CAM: Datblygu, Ela Orleans, Ann Matthews, Agata Pyzik…

gwyl-cam-2015

Digwyddiad newydd sbon o drafodaethau, ffilm a gigs fydd Gŵyl CAM ac mae’r cyfan yn digwydd yng Nganolfan y Mileniwm yng Nghaerdydd ar ddydd Sadwrn 25ain o Ebrill 2015 o 12 hanner dydd ymlaen.

Mae CAM yn gyrchfan aml-gyfrwng sy’n cael ei churadu a’i ddatblygu gan Peski. Mae’n cynnig platfform i gerddoriaeth arbrofol a ffilmiau anturus o Gymru, yn ogystal â rhoi sylw i artistiaid o amgylch y byd sydd o’r un brethyn creadigol. Mae CAM yn gweithredu fel rhaglen radio wythnosol, yn guraduron ffilmiau a rhaglenni dogfen blaengar, yn gylchgrawn digidol ac yn gyfres o ddigwyddiadau byw – yn hafan i feddwl amgen.

Mae dim ond 300 o docynnau ac yn ôl y sôn maen nhw yn gwerthu yn dda. Bydd nifer cyfyngedig ar gael wrth y drws. Fel arall mae modd mynychu rhai o’r pethau am ddim heb docyn.

Ond bydd rhaid i chi brynu tocyn i fynychu’r gigs. Mae’n synnu fi nad oedd unrhyw straeon o gwbl yn y cyfryngau prif ffrwd, hyd y gwn i, am ddychweliad Datblygu i’r llwyfan. Dw i’n cyffroi ac hefyd yn teimlo bach yn nerfus am y peth.

Trefnwyr Gŵyl CAM yw’r pobl ysbrydoledig tu ôl i’r sioe radio hudolus Cam o’r Tywyllwch; Gwenno Saunders, Rhys “Jakokoyak” Edwards a Garmon Gruffydd. Mae Rhys a Garmon yn rhyddhau cerddoriaeth o’r radd flaenaf trwy Recordiau Peski ers rhywbeth fel 12 mlynedd hefyd. Diolch o galon iddynt hwy!

Llanelli 2014: gigs Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

eisteddfod-gigs-cymdeithas-cefn

Dw i’n siŵr eich bod chi’n ymwybodol o gigs Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn Llanelli eleni: cyfle prin i adael y swigen Eisteddfodol i weld canol dref Llanelli, cyfrannu at ymgyrchoedd iaith a’r economi lleol – a gwrando ar fandiau penigamp.

Hefyd, hefyd, mae Pobol Y Twll yn edrych ymlaen at droelli tiwns ar finyl cyn, rhwng ac ar ôl y bandiau yn y Thomas Arms ar nos Fercher 7fed, nos Iau 8fed a nos Wener 9fed.

Mae rhagor o wybodaeth ar wefan Cymdeithas a’r gigs ar Facebook.

Anghofiwch Edward H: Yr hen, hen, hen ffordd Gymreig o fyw

Yng nghanol paratoadau byrlymus gig Nadolig Mafon yng Nghrymych wythnos diwethaf, daeth i mi ennyd prin o glirder meddwl: nostalgia sydd ar fai. Mae’n hen jôc yn y Gymru freintiedig Gymraeg mai gair Cymraeg yw hiraeth, yn unigryw i’n hiaith a’n diwylliant; ni cheir gair sy’n cyfateb iddo yn y Saesneg dlawd. Ond hiraeth yw ein brwydr fwyaf. Pam arall y mae digwyddiadau fel Tryweryn yn dal i fod mor ganolog i’r ffordd y mae nifer fawr o genedlaetholwyr yn diffinio eu Cymreictod? Bu storm enfawr (ar Twitter, beth bynnag) y llynedd wedi i Iolo o Y Ffug bostio ‘Anghofiwch Tryweryn’ o gyfrif y band. Heb ystyried tarddiad y llinell cafwyd unigolion o bob oed yn rhegi a bloeddio mai amharch llwyr oedd y datganiad. Ai’r rhamant ynghlwm a’r symudiad yn y 60au sydd ar fai? Ai ni’r Cymry sydd wedi bod o dan orthwm ac wedi brwydro mor hir hyd nes ein bod ond yn gallu cymryd ysbrydoliaeth o’r trychinebau diwylliannol? Wedi’r cyfan, anaml iawn y sonir am lwyddiannau’r symudiad iaith Gymraeg ond am brotest symbolaidd Pont Trefechan (a doniol oedd gweld dicter nifer o Gymry nad oedd cynhyrchiad y Theatr Gen o’r digwyddiad yn ddigon nostalgic iddyn nhw). Efallai mai angen cyffredinol sydd ar Gymry i fod yn hyderus yn ein diwylliant yn lle defnyddio grym diwylliannau arall fel esgus dros fethu. Ond dadl arall yw honno. Yr eiliad o glirder meddwl i mi oedd mai nostalgia sy’n gyrru sîn roc Cymru ers y 60au a’r 70au chwyldroadol hynny. Mae bron pob symudiad ers hynny wedi bod yn ymgais i ail-fyw cyfnod Edward H a Neuadd Blaendyffryn.

Meddwl oeddwn i ar y pryd am yr oedolion ifanc nad oedd yn y gig; pobl tua’r un oed a mi, rhai ychydig yn hŷn; a nifer o rheini ddim yn dod gan nad oedd bandiau yr oedden nhw’n eu hadnabod ers eu dyddiau ysgol (llynedd, Mattoidz oedd yn chwarae). Dwi’n hoff iawn o Mattoidz, ond sîn gerddoriaeth, a diwylliant yn gyffredinol yw’r hyn sy’n digwydd yn awr, ar yr eiliad hon. Y pedwar band ifanc yn chwarae i 400 o bobl y noson honno oedd y sîn a nhw oedd y diwylliant. Nhw sy’n byw’r Gymru fodern; yn palu trwyddi, yn siarad amdani, yn ei llusgo ymlaen gyda nhw. Ond nid yma y mae pobl eisiau. Mae llawer o Gymry eisiau i’w diwylliant Cymreig nhw aros lle y mae, fel novelty bach hyfryd iddyn nhw ei fwynhau pan mae nhw adref o Gaerdydd dros y Nadolig. Dwi’n cofio sefyll ar ymylon protest Cymdeithas yr Iaith ar Bont Trefechan ym mis Chwefror yn gwrando ar rhywun (ymddiheiriadau, gwn i ddim bwy) yn datgan mae eisiau i’w hardal HI aros yn Gymraeg oedd hi. Dyna pam oedd hi yn y brotest. Eisiau cadw ei hardal fach hi yr union fel yr oedd pan adawodd hi am y coleg. Pa ots am bawb arall. A dyma yw problem y sîn mewn nifer o lefydd, yn enwedig mewn ardaloedd mwy gwledig, lle mae nifer yn dianc i ffwrdd beth bynnag. Mae’n braf cael mynd yn ôl yno i fwynhau’r ‘diwylliant traddodiadol’ ond dydyn nhw methu aros i fynd nôl i’w dinasoedd mawr am ychydig o ddiwylliant go iawn.

Dyma pam yr oedd 5000 (3000-8000 yn dibynnu ar y ffynhonnell) yn gwylio Edward H Dafis yn yr Eisteddfod fis Awst. Wrth gwrs, mae gan bawb hawl i edmygu eu caneuon, ond peidiwch ag esgus fod eu cerddoriaeth yn berthnasol yn awr na’u bod nhw erioed wedi bod yn offerynwyr na chyfansoddwyr arbennig o safonol. Yna oherwydd yr hiraeth oedd nifer fawr; a’r peth trist yw bod nifer o’r rhai hyn wedi pasio’r hiraeth ymlaen i’w plant. Dyna lle ‘roedd bandiau ag artistiaid ym Maes B yn chwarae i gynulleidfa o wyth o bobl, a’n pobl ifanc – achubwyr yr iaith – yn gwylio hen ddyn yn canu o gopi. Petai’r digwyddiad yn un ynysig mewn sîn fywiog, hunan-gynhaoliol, buasai’n ddigwyddiad positif, ond mae gweld cynifer o bobl ifanc, a thrwch diwylliant iaith Gymraeg Cymru yn pentyru i ail-fyw gorffennol na fu, yn dorcalonnus. Pa ots os yw gigiau y dyddiau yma’n debyg i gigiau’r 70au? Dyw technoleg ddim yr un peth, dyw ein cyfryngau ddim yr un peth, a dyw pobl ifanc yn sicr ddim yr un peth. Mae’n hen bryd i’r hen ffordd Gymreig o weld ein diwylliant i newid.

Ar ben arall y sbectrwm mae bandiau ifanc, di-brofiad sy’n ysu i gael eu caneuon wedi eu clywed. Roedd yn ddiddorol i mi ddechrau sgwrsio gydag ambell i fand dros Twitter yn ddiweddar am effaith y cyfryngau ar y sîn Gymraeg, a darganfod bod nifer ohonynt yn cwyno am nad oeddent yn cael sylw ar Radio Cymru. Eto, mae ein diwylliant Cymraeg wedi mynnu mai Radio Cymru YW diwylliant; mai yma yn unig y mae’r pethau da yn digwydd; yma yn unig y cewch glod sydd werth unrhywbeth; yma y mae pob band gwerth ei halen yn cyrraedd. Rôl gorsaf radio mewn diwylliant bychan yw i ddarlunio diwylliant i gynulleidfa ehagach. Nid eu rol nhw yw i greu a hyrwyddo’r gerddoriaeth, ond yn hytrach, i ddefnyddio digwyddiadau fel dechreubwynt i’w gwaith. Gellir dadlau a ydynt yn gwneud hyn yn effeithiol ai peidio, ond cefais fraw clywed y bandiau ifanc yma’n cwyno nad oeddent ar y radio. Yn amlwg, mae angen dechreubwynt, ac mae gigiau’n cael eu cynnal dros Gymru (yn achlysurol), ond os mai llafur cariad yw eu cerddoriaeth, dylai chwarae i gynulleidfa ddim bod yn broblem. O safbwynt trefnydd gigiau, dwi’n teimlo mai arna i y mae’r cyfrifoldeb i gynnwys bandiau ifanc, addawol ar y line-up yn hytrach na swyddogaeth gorsaf radio. Yr hyn sy’n ofid ydy nad ydy Radio Cymru na rhai o gyfryngau arall amlwg Cymru wastad yn gwrando ar yr hyn sydd yn digwydd ar y gwaelod. Yn amlwg, y gigiau sy’n dod yn gyntaf ac airplay wedi hynny gyda nifer o gamau yn y canol, ac ar adegau, mae’n rhaid i fandiau ac artistiaid aberthu rhywfaint i gael y gigiau cynnar ac i roi eu sŵn eu hunain allan i’w glywed. Mae’n help os oes gyda nhw sŵn unigryw y mae pobl yn awchu i’w glywed. Rôl Radio Cymru, cwmnïau teledu a’r wasg yw i gofnodi’r digwyddiadau diwylliannol yma. I gynulleidfa ehangach, mae’n weithred holl-bwysig ond yn cael ei anghofio’n rhy aml.

Ta waeth, y noson honno roedd pedwar band go ifanc yn chwarae mewn pentref go fach mewn sir go amherthnasol i neuadd llawn o bobl ifanc nad sy’n rhan o’r brif ffrwd Gymreig gan amlaf. Yma mae diwylliant. Yma mae’r Gymru fodern. Anghofiwch Dryweryn, anghofiwch Edward H, Ni Yw yr Haul.