Mae copi o’r llyfr Sgymraeg yn fy llaw. Dw i wedi bod yn edrych at hanes y syniad/gair:

mis Mawrth 2004: Hedd Gwynfor yn dechrau sgwrs ar maes-e.com, Cyfieithu doniol ar gyfer lluniau o arwyddion sydd wedi cael eu camsillafu (a jôcs cyfieithu)

mis Tachwedd 2004: mae siaradwyr Basgeg yn dechrau postio lluniau o gamgymeriadau Basgeg i’r grŵp Flickr ialgi hadi

mis Chwefror 2005: Nic Dafis yn postio’r llun cyntaf i’w grŵp Scymraeg ar Flickr

yn ystod 2005: mae’r grwp Scymraeg yn tyfu. Mae cyfranogwyr cynnar yn cynnwys waen ♡, Dogfael, nwdls, krustysnaks, Atgof a llunie mair

Rhywbryd yma: mae rhywun yn ail-enwi’r sgwrs ar maes-e i ddefnyddio’r gair Scymraeg

Rhywbryd yma: mae Cylchgrawn Golwg yn dechrau is-colofn yn y colofn Jac Codi Baw o’r enw Sgymraeg gyda’r un math o luniau

mis Tachwedd 2011: Y Lolfa yn rhyddhau llyfr o’r enw Sgymraeg sydd yn casglu lluniau, mae rhai o’r enghreifftiau wedi bod yn y grwp Flickr a chylchgrawn Golwg

Tybed os mae pobol wedi sylwi gwreiddiau y cysyniad. Mae Golwg360 wedi cyhoeddi ‘cyfweliad’ bach gyda Nic Dafis sy’n werth darllen i feddwl am ei theimladau cymhleth tuag at y ‘comedi’ o Scymraeg. Mae’r erthygl yn sôn am maes-e. Er bod sôn credit i’r enw Nic Dafis yn y llyfr, does dim sôn yna am maes-e, y grŵp Flickr nid y we.

Mae lot o enghreifftiau o lyfrau, posteri, crysau-t a chynnyrchiau eraill sy’n seiliedig ar syniadau o’r we fel LOLCats, Three Wolf Moon ac ati a fy mhrosiect fy hun Sleeveface (gyda llaw mae rhai Cymraeg fel Saunders Lewis a Geraint Jarman).

Hefyd mae sgwennu doniol o’r we sydd wedi cael ei chyhoeddi mewn llyfrau fel Shit My Dad Says, Stuff White People Like, Things my girlfriend and I have argued about.

Mae gwreiddiau y syniad Scymraeg yn debyg: ‘diwylliant y we’ a chyfryngau cymdeithasol. Nid jyst cyfrwng cyhoeddi neu darlledu ydy’r we cymdeithasol. Dw i wir yn meddwl bod y we cymdeithasol yn gallu cynnal lle i gynnal creadigrwydd a chyfranogiad, rydyn ni wedi gweld enghreifftiau da sawl gwaith. Rydyn ni’n gallu meddwl am y we fel rhywle i gynhyrchu a joio syniadau creadigol ac yn aml iawn mae’r syniadau yn amlgyfranog a chydweithredol. Fel arfer maen nhw yn dod o ddefnydd o blatfformau fel blogiau, YouTube a Flickr ac ambell waith Twitter. (Dyw Facebook ddim yn enwog fel platfform i gynnal creadigrwydd o’r math yma, sy’n ddiddorol. Wel, dw i ddim wedi gweld lot o enghreifftiau.)

Mae hyd yn oed cynhadledd arbennig ROFLCon yn Cambridge, Massachusetts, UDA i drafod a dathlu diwylliant y we a memes, sef syniadau sy’n cael ei chopïo a datblygu rhwng pobol wahanol. (Es i i ROFLCon yn 2010 i redeg gweithdy Sleeveface.)

Weithiau mae’r tarddiad yn amlwg. Mae’n gallu bod yn gymhleth achos mae’r syniadau yn gydweithredol o’r dechrau. Yn yr achos Scymraeg, mae cyfraniad Nic Dafis (gyda help Hedd Gwynfor ac eraill ar y we) yn eithaf clir: y gair, y grŵp, y lluniau cynnar a’r rheolaeth y grŵp. Ond weithiau mae’n anodd dweud pwy ddechreuodd y syniadau neu mae dadleuon hyd yn oed. Yn anffodus mae rhai o gwmniau yn ystyried creadigrwydd pobol ar y we fel easy pickings ar gyfer llyfrau, hysbysebion a phethau eraill.

Efallai Sgymraeg ydy’r enghraifft gyntaf o lyfr yn yr iaith Gymraeg gyda gwreiddiau mewn diwylliant y we, yr enw a’r syniad yn enwedig. Dw i’n siŵr bydd mwy o dwf yn niwylliant y we yn Gymraeg yn y dyfodol ac yn sgil hynny mwy o gynhyrchion fel llyfrau, crysau-t, rhaglenni teledu ac ati sydd wedi cael ei ysbrydoli gan bobol ar y we.

Dwedodd Nic Dafis yn y grŵp:

Ces i gopi o’r llyfr wythnos diwetha. Fel wedes i wrth Golwg360, mae’n llyfr bach reit hwylus, bydd yn boblogaidd amser Dolig. Braidd yn siomedig bod dim sôn am y grwp yma, na chydnabyddiaeth ar wahan i’r rhestr enwau yn y cefn, ond dw i’n methu dod ar hyd i’r egni colli cwsg drosto. ‘Swn i wedi meddwl, allwn i fod wedi mynnu eu bod nhw’n cynnwys URL y grwp, o leia, ond oedd pethau eraill ar fy meddwl ar y pryd.

Mae’r llyfr yn dda ond dw i’n cytuno. Does dim rhaid i’r Lolfa rhoi credit. Does dim nodyn masnach ac mae’r syniad Scymraeg yn rhydd i bawb. Ond os ydyn ni’n gallu trio tyfu ein diwylliant cydweithredol yn Gymraeg a’r cyfleoedd busnes mae’n briodol i annog pobol, grwpiau a chymunedau ar-lein fel petai; y ffynhonnell o’r syniadau. Ac wedyn bydd mwy o ewyllus da a gobeithio mwy o syniadau ar gyfer y llyfrau nesaf yn 2012 a thu hwnt.

Gwychder. Sothach oedd cylchgrawn am roc a phop o Gymru yn gynnwys erthyglau a chyfweliadau gyda Ffa Coffi Pawb, Manic Street Preachers, Jess, Datblygu Geraint Jarman a’r Cynganeddwyr, Eirin Peryglus, Recordiau Ankst, Tynall Tywyll, Beganifs, Anhrefn, Jecsyn Ffeif, Steve Eaves, Aros Mae, Daniel Glyn a mwy…

Mae archif cylchgrawn Sothach ar y we gyda rhifynau o 1989, 1992 – a mwy i ddod. Dw i wedi cadw pob PDF ar fy disc heddiw ar gyfer y nosweithiau tywyll. Mae’r cymhariaethau gyda’r sin 2011 yn ddiddorol.

Dyma gofnod blog gan Dafydd sydd yn esbonio mwy am y prosiect digido.

Gweler hefyd: Ffeiliau Ffansin

Dyma podlediad newydd gan criw Nyth. Maen nhw yn dweud ‘y cyntaf o lawer, yn chwara tiwns a’n siarad am be sy’n mynd ymlaen.’

Mae Nyth wedi ennill enw da am drefnu amrywiaeth o gigs yn Wdihŵ yng Nghaerdydd a thu hwnt (a’r babell yn Ŵyl Gardd Goll).

Braf iawn i weld cyfrwng/sianel/podlediad annibynnol o ansawdd. Mae rhai arall yn y troedyn Y Twll dan y teitl Angenrheidiol, gwnaf i ychwanegu podlediad Nyth os maen nhw yn cyhoeddi mwy!

Nai cymryd bod ti’n cyfarwydd ar y stori yma ynglŷn â Rekekah Brooks, hacio ffonau (wel, ffonia periannau ateb a defnyddio codau rhagosodedig), teulu Murdoch a lladd News of the World fel dafaden.

Ond mae’r amineiddiad yma o Daiwan yn dweud y stori hyd yn hyn mewn ffordd unigryw: ail-ddychmygu Rebekah Brooks fel môr-leidr a’r Murdochs fel siarcod gyda phwerau Star Trekaidd arbennig. Mae rhai momentau gwych mewn dim ond munud. Edrych ymlaen at y fideo nesaf lle mae Brooks yn cwympo yn y môr oer ac mae’r llong Ofcom yn blocio’r llwybr i BSkyB – neu rywbeth.

NMA yw’r cynhyrchydd, mae lot o fideos newyddion eraill fel cyn-eiddo News Corporation arall: Myspace.

Rydyn ni wedi bod yn archwilio ailgymysgiadau, yn diweddar fideo a stwnsh-yps ar YouTube.

Yn hytrach na homage fel rhai o fideos stwnsh-yp eraill, mae’r enghraifft yma yn defnyddio clip o gyfweliad gydag ymgyrchydd EDL i gymryd y pis. Beth sy’n wych yw’r defnydd o awtotiwn mewn ffordd sy’n cysylltiedig â hip-hop a ‘cherddoriaeth du’ – ac wrth gwrs alaw sy’n dod o gân o’r enw Qom.

Hypothesis y dydd 1: mae diwylliant penodol ar YouTube a bydd e’n cael effaith ar gyfryngau eraill. Mae’r pobol sy’n creu stwsh-yps ar YouTube nawr bydd y cynhyrchwyr proffesiynol ac ati fory. Rydyn ni wedi gweld teledu ôl-YouTube o’r blaen, e.e. All Watched Over By Machines of Loving Grace – rhaglennu gan Adam Curtis gyda fideos o’r archif, cerddoriaeth, sloganau ac adroddiad. (Dychan…)

Hypothesis y dydd 2: gweithgynhyrchu ailadroddiad, yr un delwedd tro ar ôl tro fel Andy Warhol, i ffeindio’r ystyr go iawn.

Muslamic Ray Guns – The EDL Anthem fel MP3 am ddim (fersiwn estynedig)

Diolch Hel am y fideo.

Fideo gan Swede Mason.

Dw i’n siwr bod rhai o bobol yn meddwl am deledu poblogaidd fel ffynhonnell o samplau, darnau YouTube a chlips ar-lein yn hytrach na chyfrwng ei hun (mewn bocs yn y cornel). Heh heh. Trafodwch.

Trwy fideobobdydd.

Edrych at fathau gwahanol o ffansins, sut i greu ffansin a delwedd ddiddorol o hen ffansin Datakill. (Fideo o 3ydd mis Mehefin 2011)

Ffeiliau Ffansin ar Y Twll

Mae’r hwyl go iawn yn dechrau yn rhan 1 tua 8:22 gyda Gareth Potter. Neu cer yn syth i ran 2 os ti’n methu aros i glywed y darnau gorau.

Wnawn ni ddim cyhoeddi trawsgrifiad llawn ond dyma blas:

3:50 rhan 2
HUGHES GRIFFITHS: Mae dyfodol y Gymraeg, uh, os mae dyfodol Gareth yw e gyda phob pwrpas os yw Gareth yn gweld mae dyna yw dyfodol y Gymraeg, allai dweud fan hyn, wrthoch chi, heddiw, does fawr o ddyfodol iddi a waeth i ni rho ffidl yn y to…

POTTER: (YMYRRYD) Rhowch ffidl yn y to! Nai siarad fel y fi moyn siarad! T’mod… (DIGYSWLLT) wrth Cylch yr Iaith… stick a website up there er mwyn i ni gweld beth yw eich amcanion chi. Sa’ i’n gallu ffeindio chi ar y we. (DIGYSWLLT)… Illuminati Cymraeg… elite…

(MWY)…

POTTER: Chi actually yn casau ni. Dewch i’r gorllewin a byw yn eich bubble chi. Da iawn. Nawr ni’n cari ymlaen, fan hyn. Os dych chi moyn darlledu mae’n digon hawdd darlledu. Do a podcast byt…

(MWY GAN GYNNWYS RANT ENFAWR)…

5:41 rhan 2
POTTER: Mae e fel cân Datblygu, “Cymraeg, Cymraeg Cymraeg”! A dim byd arall.

(Y TWLL: mae fe’n siarad am Cân i Gymry gan Datblygu.)

Gwyddbwyll Cymru

Dyma dri fideo am yr un pwnc. Ysbrydoliaeth.

Mae cyfeiriadau i’r sefydliad Gyrfa 2000 wedi bod yn mynd o gwmpas y we cymdeithasol. Cer am grwydro o gwmpas y gwefan gyrfa2000.org.uk.

Rwyt ti’n gallu ffeindio holiadur am yrfaoedd ar y gwefan a Facebook (1,497 o ddefnyddwyr Facebook hyd yn hyn) ac o leiaf un cymeriad ar Twitter ag un gwefan arall gyda thema ZX Spectrum sy’n edrych yn gysylltiedig. Paid ag anghofio’r fersiwn Saesneg o’r gwefan chwaith. Mae’r gwefan bron yn berffaith – lawr i’r lluniau GIF animeiddiedig, neges sgrolio, a thagiau <TABLE> hen ffasiwn yn y cod (dim CSS yma!).

Dylet ti anfon ebost at y cyfeiriad ebost ar y wefan… Does dim lot o wybodaeth ar y cofnod WHOIS am yr enw parth chwaith. Dyddiad cofrestru oedd mis Ionawr eleni er bod e’n edrych fel gwefan o’r 90au (heblaw y diffyg www yn yr enw, sy’n ffasiwn eitha diweddar).

Felly pwy sy’n tu ôl y peth? Dw i wedi clywed theori neu dau…

Efallai dylen ni archwilio ychydig mwy ac efallai mwynhau’r dirgelwch am y tro, o leiaf am tuag wythnos arall.